Euskal Herria Sozialista aldizkaria

Tradizioak, ohiturak eta egunerokotasunak pisu handia dute giza kontzientzian. Normalean, jendeari ez zaizkio aldaketak gustatzen, ezta bere ideiak eta sinesmenak berehalako aldaketa batek asaldatzea ere. Baina krisiaren ondorioz, ideiak eta aurreiritziak nahasmenean erortzen ari dira. Horrelako krisi garaietan, jendea bere ideiak, bizi den gizartea, honen moralitatea eta justizia ere zalantzan jartzen hasten da inoiz egin ez duen moduan.

2008 urtea kapitalismoaren krisirik gogorrenetakoaren hasiera izanarekin gogoratuko da. Oraindik bide osoa ibili ez duen erorketa sakonean sartu da mundu mailako ekonomia. Gertakizun honek eragin handia izan du gizarteko klase guztien kontzientzietan, klase dominatzailetik hasita, bankari, politikari eta burokratak, erdi mailako klasean, enpresari txikiak eta intelektualak, eta gizateriaren gehiengoan: langileak, nekazariak eta behartsuak.
Beharrezkoa izango da denbora bat masen kontzientzia gertakizunekin parekatu dadin. Kontzientzia hau iraganetik bizi da oraindik eta itxaropena du krisia zerbait motza izatea lehenbailehen “normaltasunera” itzuliz. Pazientzia badugu laster itzuliko dira gauzak bere onera, pentsatzen du askok. Baina ustezko masen kontzientzia “atzerakoia” itxurazkoa da soilik eta bere aurkakoan bihurtzera dago destinatua.
Benetako atzerapena masen erakundeen zuzendaritza eta agintaritzen psikologian dago: mundu osoko alderdi “sozialistetako” eta “komunistetako” agintariak, aspaldi utzi zutenak sozialismoaren alde borrokatzeko helburua kapitalismoari bikain egokituz. Hauen jomuga bakarra kapitalismo aurrerakoi eta gizatiar bat lortzea bihurtu da, hau da, guztiz ezinezkoa den zerbait eskuratzea. Baina krisi ekonomikoak agerian utzi du kapitalismoak ez duela ezer bakezale eta demokratikotik. Ikusten ari gara mundu osoan zehar, Euskal Herrian barne, masen langabezia igoera, soldaten murrizketa basatiak eta bizi baldintzen okertzea. Klaseen arteko gerra prestatzeko errezeta da hau. Hori da kapitalismoaren errealitatea 2009 urtean eta ez ezer ulertzen ez duten erreformisten ilusio gogaikarriak. Historiaren ipurdia besterik ez dira gai ikusteko.
Erreformistak itsututa dauden bitartean, burgesiak badaki krisi ekonomikoaren ondorio politiko eta sozialak oraindik ez direla azaleratu. AEBetako burgesiak, adibidez, hauteskundeen zirkuari esker posible izan du bertako herritarren haserrea aldi baterako desbideratzea. Krisiaren erru guztia Bushen administrazioari egotzi diote. Eta masak Obamaren kanpainarekin distraitzen zituzten bitartean, bankariak eta kapitalistak ahaztuta zeuden, baina egoera honek betirako ez duela iraungo badakite kapitalistek. Munduko inperio indartsueneko burgesia jokalekua prestatzen ari da herritarren erreakzio oldarkorrari aurre egiteko.
Mendebalde zaharreko sasimediku faltsua gogorazten du Obamak, herri guztietan gaixotasun guztiak sendatzeko “suge olioa” saltzen zuena. Produktua erakargarria zen eta ilarak egiten zituen jendeak miraria erosteko, baina arazoa “suge olioa” ahotik behera sartu eta hobekuntzarik ematen ez zenean agertzen zen. Ikusten ari gara bankuei emandako dirutzek, saldu nahi izan diguten “suge olioek”, ez dutela ezer konpondu. Bankuak diru publikoz bete arren, hauek ez diete dirurik mailegatzen kontsumitzaile, industrial edo beste inori. Eskaerak eta kredituak lur jota jarraitzen dute, enpresen itxierak eta langabeziaren igoera eraginez.
Palestinako gertaerek erakusten dute ez dagoela irtenbiderik kapitalismoarekin bukatu gabe. Mundu osoko egoera ikaragarri gogortzen ari da maila guztietan: ekonomian, politikan eta arlo militarrean. Etorkizunik ez duen eta hil nahi ez duen sistema ekonomiko baten konbultsioak dira. Kontraesan honen emaitzak miseria, pobrezia, langabezia, gerra, heriotza eta milioika gizakiren sufrimendua da. Hau da kapitalismoak 2009 urtean mundu osoko herriei eskaintzen diena.
Baina lur azalaren azpian indar boteretsuak pilatzen ari dira. Krisia garatzen den heinean, milioika pertsona beharrezko ondorioa ateratzen hasiko dira: sistema kapitalistak hil egin behar du gizateriak bizirik jarrai dezan. Kapitalistek ondo dakite zenbaterainoko arriskuak dituzten aurrean. Kapitalaren estrategek beldurrez begiratzen dute etorkizuna. Prentsa burgesaren orriak pesimismoz eta susmo beltzez beteta azaltzea ez da kasualitatea.

Errepresioa, tortura eta presoak

Kapitalismoaren basakeria ia egunero ikus daiteke Euskal Herrian. Kapitalisten indar polizial eta judizialek betiko lanean jarraitzen dute. GALen garaiak gogora ekarriz, orain Domintxainen (Zuberoa) bizi den Juan Mari Mujika ataundarra bahitu zuten poliziek bi orduz, beraiekin kolaboratzen ez bazuen bera eta bere familia arriskuan egongo zirela mehatxatuz. Eta hain demokratikoak diren Gobernu espainiarraren eta frantziarraren ekintza hauen aurrean, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak erabateko isiltasuna gordetzen dute.
Zapateroen Gobernuak itxurak egin ditu NBEko Giza Eskubideen Komitean sartzeko helburuarekin. Horrela, “tortura ekiditeko” Giza Eskubideen Plana aurkeztu zuen Nueva Yorken, NBEen egoitza nagusian. Martin Scheininek, NBE ordezkariak, maiatzean egindako bisita ez zuten gustuko izan PSOEko agintariek, honen ikerketak torturaren mantentzeari buruz hitz egiten baitzuen Gobernu espainiarrari inkomunikazioarekin bukatzeko eskatuz. Baina Giza Eskubideen Plan honek ez ditu atxilotuen inkomunikazioa ezabatu eta atxiloketa epea murriztu. Beraz, NBE berak egiten duen gomendioa, hau da, inkomunikazioa ezabatzea, ez du betetzen Zapateroren Plan iruzur berri honek. Horren ondorioz, Plan hau ezarri denetik 30 euskal herritar baino gehiago izan dira torturatuak.
Bestetik, dagoeneko azken bi hamarkadetan 17 hildako eragin dituen preso politikoen dispertsioak 2008an ere 15 istripu larri sorrarazi ditu. Etxeraten datuen arabera, errepresaliatuak beren etxeetatik 630 kilometrotara daude batez beste. Presoen senide eta lagunek 13 milioi euro baino gehiago gastatu behar izaten dute urtero bidaiak egiteko. Dispertsio politika honekin, presoez gain, hauen senideak zigortzen jarraitzen da. Guzti honen aurrean Euskal Herria Sozialistak bat egiten du Etxeraten eskakizunekin: gaixotasun larriak dituzten presoen askapena, kondena beteta duten presoen askapena, kalean daudenak bakean utziz; eta preso guztien Euskal Herriratzea. Gogoratuz, Euskal Herriko gatazka politikoa ez dela konponduko preso guztiak kalean egon arte.

Konfidantza masa borrokan

2009 urtebetetze askoren urtea da. Iraultza kubatarraren 50. urtebetetzea da, inperialismo estatubatuar boteretsua herriak garaitu zuenekoa, latifundismoari eta kapitalismoari bukaera emanaz. Gaur, Amerika Latina osoan masen borroka garai erabakigarrietan dago, arriskuan jartzen ari da lurjabe handi eta kapitalisten boterea, agerian geratzen ari da hauek desjabetzearen beharra. Laster gogoratuko diguten bezala, 20 urte pasa dira Berlingo Harresiaren erorketatik. Kapitalistak eta hauen defendatzaileak garaile sentitzen ziren urteak ordea iraganean geratu dira. Orain dela 20 urte ez ziren sozialismoa eta komunismoa erori, sozialismoaren karikatura burokratiko eta totalitarioa baizik.
Kapitalismoarekin amaitzeko garaiak dira gaurkoak, erabat ustelduta dagoela inoiz baino ageriago baitago. Baina kapitalismoa ez da bera bakarrik eroriko, bere kontraesanen ondorioz. Historiak langile, gazte iraultzaile eta zapalduen parte hartzea eskatzen du askatasunaren aldeko borroka honetan. Beharrezkoa da langile klasearen mugimendu iraultzaile eta antolatua.
Aurten, 1919ko altxamendu Espartakistaren urtemuga tragikoa da. Iraultza honek porrota ezagutu zuen eta langileria internazionalaren bi ordezkari iraultzaile onenetakoak erailak izan ziren: Karl Liebknecht eta Rosa Luxemburgo. Kolpe gogorra izan zen Alemaniako langile klasearentzat. Baina langile alemaniarrak porrotetik errekuperatu ziren, herrialde guztietako langileak beti errekuperatzen diren bezala porrot guztietatik, eta 1920ean Kappen kolpea garaitzea lortu zuten bi urte beranduago Alderdi Komunista sortuz.
Internazional Komunistaren lehen kongresua ere 1919ko martxoan izan zen. Mundu guztiko benetako iraultzaileak elkartzeko helburuarekin sortu zen. 90 urte beranduago, historiak aldarrikatu eta gaur inoiz baino garrantzitsuagoak diren marxismoaren ideietan oinarritu behar dugu. Langile mugimenduaren esperientzia aberatsa eta herentzia teorikoa, Marx eta Engelsen Manifestu Komunistatik hasita, berreskuratzea funtsezko lana da. Burgesia, bere defendatzaile ideologikoak eta erreformista ustelak etsipenean eta pesimismoan erorita dauden bitartean, iraultzaileok konfiantzaz eta baikortasunarekin begiratu behar dugu etorkizuna.
Hainbat hamarkadetan atzera egin duten marxismoaren ideiek korronte boteretsuen aurka egin behar izan dute igeri. Orain, historiaren itsasaldia beste norabide batean ari da mugitzen, ez historiaren korrontearen aurka, alde baizik. Langile, gazte iraultzaile eta herritar xehe, buka dezagun behingoz kapitalismoarekin!!

Ibarretxek modu berezia dauka krisi ekonomikoa definitzeko. Bere ustez, arazoak dakartzan garaia da, baina baita aukera onak ekartzen dituena ere. Benetan harrigarriak edo lotsagarriak bere hitzak. Eusko Jaurlaritzak nahiko lidergo eta ideia onak omen ditu, gainera, krisiari aurre egiteko. Bai noski, Eusko Jaurlaritzaren eta PNVren errezeta langileak oraindik eta gehiago zapaltzea da.

Krisirik ez zegoela esaten hasi zitzaizkigun, ondoren okerrena pasata zegoela eta orain gauzak gehiago okertuko direla datozen hilabeteetan. Zuzenketa mekanismo batzuk nahikoa izango omen ziren “ustekabeko” arazo ekonomikoak konpontzeko. Baina banku suitzarreko adituek agerian utzi zuten nolako panorama ari den garatzen. Egin zuten informearen arabera, ekonomia estatubatuarra atzeraldian sartuko da hurrengo hilabeteetan eta europarrak berriz geldiagotze indartsu bat izango du.
Ez ziren aditu hauek bakarrik izan abuztuan arduratuta agertu zirenak. Abuztuaren hasieran, Michael Glos Ekonomia ministro alemaniarrak eta Christine Lagarde Ekonomia ministro frantziarrak adierazi zuten hirugarren hiruhilekoan zailtasunak izango zituztela euren estatuetako ekonomiek. Baina esan behar da zailtasunak ez zirela etorkizuna, oraina eta iragana baizik. Iraila hasi bezain laster, jakin zen lehen aldiz 1995etik eurozonako BPGa zenbaki gorritan erori zela. Europako Batasuneko “motorra” den ekonomia alemaniarrak eragina izan zuen atzerapen honetan. Lau urtetan lehenengo aldiz %0,5 jaitsi zen BPG lehen hiruhilekotik bigarrengora. Alemaniarraren moduan, ekonomia frantziarra ere %0,3 jaitsi zen bigarren hiruhilekoan.
Munduko bigarren potentzia ekonomikoa den Japonen ere, ez daude berri onak. AEBetako subprime hipotekek sortutako krisitik libratuko zela uste zuten ekonomialari batzuk, baina BPGren datuek diote Japon krisian sartu dela. Aurtengo urtea hasi zenetik ekonomia japoniarra gainbeheran da eta atzeraldiaz hitz egiten ari dira dagoeneko.
Ingalaterrako bankuko azpigobernadore Charles Beanek ere gutxi du baikortasunetik. Bere arabera, “krisiak denboraldi handi bat iraun dezake” eta “merkatuak errekuperatzen hasten direla ematen duenean beste granada batek egiten du eztanda”. Hitz hauek ondo erakusten dute egoeraren larritasuna. Banku zentralen arduradunen konferentzian, Beanek aitortu egin behar izan zuen iragan urteko krisi finantzarioa zorte pixka batekin denbora gutxian gaindituko zela uste zuela. Baina usteak erdia ustel. Orain, ekonomia britainiarra ere arazotan da.
Hala ere, Gordon Brown ministro britainiarra hain arduratuta ez dagoela dirudi. Dionenez, bertako ekonomia indartsua da eta Britainia Handia krisi internazional honetatik aterako duela hitz eman du. Berria egiten al zaigu diskurtso mota hau? Berdina egiten ari dira Zapatero eta Solbes Estatu espainiarrean, Glos Alemanian, Lagarde Estatu frantziarrean eta Ibarretxe Euskal Autonomi Erkidegoan, hau da, krisiari aurre egiteko ez dutela arazorik izango ari dira esaten. Gobernuetan dauden agintariek beldurra dute ez ote dieten herritarrek krisiaren errua botako, batik bat hauteskundeak gertu dauden tokietan. Nahiz eta errealitatea bestelakoa izan, indartsu eta baikor azaltzen saiatuko dira herritarren aurrean. Tapatu egin nahi dute krisiaren egun okerrenak etortzeke daudela eta atzeraldi ekonomikoa nahitaezkoa izango dela.

Burgesiaren errezeta

Ez dira gutxi 1973ko krisiarekin eta 1929ko crackarekin lotzen dutenak gaur egungo egoera. Baina zerbait argi badago, langile klaseak aldaketa gogor baterako prestatu behar duela da. Eskenatoki ekonomiko berri honek ondorio politiko, sozial eta sindikal sakonak izango ditu. Ekonomiako sektore guztietara eta, aldi berean, langile klase osora zabaltzen ari da krisia eta okerrena da inork ez dakiela zenbatekoa den sistema kapitalistak beste behin oparitu digun zuloa.
Zapateroren Gobernuak beste hazkuntza eredu bat bultzatu behar dela defendatu du. Gobernu espainiarraren ustez, inbertsio teknologikoan oinarritu beharra dago esku lan intentsiboaren ordez. Hau dena hitzak besterik ez dira ordea. Enpresariek eskema hau jarraitzeko aukerarik dagoela uste al du inork? Hain zuzen, enpresariek esku lan intentsiboa areagotzea nahi dute, langileen zapalkuntza intentsiboa. Hau izan da krisi guztietan kapitalistek erabilitako errezeta bikaina. Burgesia gauza gehiago ere eskatzen ari da ordea, horien artean, laguntza fiskalak eta obra publikoetakoetarako inbertsioak. Dirudienez, Zapaterok eta Ibarretxek ez dute arazorik hori eta gehiago eskaintzeko. Hala ere, Zapatero eta Ibarretxek lasai egoteko esan digute, biek baitiote hartzen dituzten neurriek ez dituztela prestazio sozialak ukituko. Lasaitasunezko diskurtso-tranpa hauen atzean beste errealitate bat dugu ordea.
Inflazioa soldatak jaten ari da, azken urtean esnea %22,4 igo da, arroza %12, oilaskoa, arrautzak eta jogurtak %11. Goranzko bidean doan langabezia eta hipoteken igoera langile familien ekonomiak itotzen ari da eta bigarren lanpostua izatea bilatzen duten herritarren kopurua ere bikoiztu egin da. Eta hala ere, burgesiaren mesedetan Zapaterok eta Ibarretxek hartu nahi dituzten neurriak honakoak dira: Lan kostuak jaitsi, Europatik datorren 65 orduko lan astea ezarri eta erretiroa luzatu. Diru publikoa negozio pribatuetarako erabili, adibidez AHT eta Busturialdeako Guggenheim egiteko. Dagoeneko, hain merkeak ez diren Babes Ofizialeko etxeen prezioak ere igotzeko asmoa dute. Laguntza fiskalak emango zaizkio patronalari, merkatu askearen onerako omen denez zergak jaitsiko dira enpresari handien mesedetan. Bestetik, zerbitzu publikoen pribatizazioa bultzatuko dute, batik bat zaharren erresidentzienak.
Ibarretxek, gainera, ez dauka lotsarik datozen lau urteetan 13.000 milioi euro “EAEn injektatuz” 20.000 lanpostu sortuko direla esateko. Eta zenbat suntsituko dira? Zenbat izango dira prekarioak? Zenbat langile hilko dira lan istriputan? PNVk ondo daki euskal kapitalisten irabaziei eustearren langileen baldintzek okerrera eta langabeziak gora egingo dutela. Nora doaz zuzenki 13.000 milioi euro horiek? Ibarretxek dioenez enpresari gizagaixoak lagundu egin behar dira teknologia berrietan inbertitu dezaten. Arcelorri adibidez 50 milioi euro oparitu dizkio Eusko Jaurlaritzak, azken urteetan ikaragarrizko irabaziak izan dituen multinazionalari. Zergatik ez dute enpresariek azken urte horietan izan dituzten irabazi milioidunekin inbertitzen? Diru publikoa kapitalisten poltsikoetan sartuz, zergak jaitsiz enpresariek nahi bezala eta instituzioak zorretan jarriz nola ez da ba gastu soziala murriztuko. Aberatsak aberatsago eta behartsuak behartsuago.
Burgesiak garbi dauzka zein diren bere errezetak eta horiek aplikatzeko maniobratzen dabil. Bide horretan, enpresa munduarekin harreman onak dituzten PSOEko ministroen eta PNVren laguntza bikaina dute. Neurri hauek aplikatzeko akordio sozialaren zelofana erabiliko dute agintari sindikal erreformisten kolaborazioarekin. Beste behin, euren oinarri soziala traizionatuz ez da harritzeko izango CCOOko eta UGTko agintariak lan horretan ikustea.
Beti bezala, ekonomiaren arazoei aurre egiteko modua, kapitalisten ikuspuntutik, langileak erasotzea da. Sistema kapitalistaren logika da hau. Baina, euren proposamenekin bilatu nahi duten “oreka ekonomikoa” inoiz ikusi ez diren gatazka sozial eta politikoak sortzeko errezeta ere bada. Kapitalistek badakite hau, eta tentuz dabiltza. Baina langile klaseak jasoko dituen kolpe guztien ondorioz, alperrik izango dira burgesiaren eta erreformisten maniobrak langileen borroka geratzeko helburuarekin. Gertakizun garrantzitsuak emango dituen garaia ireki da bete betean eta bertan, kapitalismoak eta erreformismoak ez daukate ezer eskaintzeko.
Langileen alderdi eta sindikatuetako zuzendaritza erreformistak kondenatuta daude euren oinarri sozialak traizionatzera eta kapitalismoaren salbatzaile izatera. Erreformismoarekin hausten ez dutenak, burgesiarekin kolaboratzea eta kapitalismoa konpontzea posible dela uste duten agintari politiko eta sindikalak, ez dira egongo garai berriek eskatzen duten mailan. Klaseen arteko borroka gogorra emateko baldintza guztiak ari dira pilatzen eta egoera honetan beharrezkoa da langile klasearen erakundeek bide iraultzaile bat defendatzea, batik bat sindikatuek, behin betiko kapitalismoarekin bukatzeko.

Arlo denetan, baina, batez ere, ekonomian gauzak oker hasi ziren urte honetan eta urtea pasa ahala, gero eta zailago jartzen ari direla esan genezake. Burgesiaren adituek ere diotenez, ez omen da hilabete batzuetako kontua izango, krisia hainbat urtetan luzatuko da. Zapaltzaileen aurreikuspen hauek ez dute lasai egoteko tokirik uzten.

Burgesiari, “inori” baino gehiago, komeni zaio krisi hau bukatzea, eta ez etxerik gabe, oporrik gabe edota hilabete bukaerara iritsi ezinik geldituko delako, irabaziak gutxitu eta, batez ere, kontrolpean duen gizarteak burgesiak hain maite duen sistema politiko eta ekonomikoa zalantzan ipini eta historiaren zaborrontzira jaurti dezakeelako baizik. Krisi honi aurre egiteko, burgesiaren eta bere txotxongilo diren gobernu ordezkarien asmoak eta egin beharrak argi eta garbi gelditu dira, bai hitzetan eta bai ekintzetan. Astoak begi aurrean ipintzen zaion azenarioari egiten dion kasu berbera egiten diete politikari sozialdemokrata erreformistek burgesiaren aginduei. Orain arte hartu den neurri bakar batek ere ez du balio izan behar gehien duten familien egoera hobetzeko, aldiz, langileoi bizi baliabideak “ematen” dizkiguten enpresario gaixo horientzat sekulako diru iturriak zabaldu dira, bai zerga beherapenekin, baina baita Estatuko diru publikotik aterata ere, hau da, milioika langileren poltsikoetatik.
Euskal burgesiak behin eta berriz esan du Euskal Herrian krisiaren eragina ez dela horrenbeste nabarituko, adreiluaren booma ez zelako horren handia izan. Ez dakigu zenbat izango den “horrenbeste” beraientzat, baina aski da datu gutxi batzuk ikustea hemen ere gauzak erabat oker doazela ohartzeko. Adibidez, bigarren hiruhilabetekoan kontratuen iraupenaren batez bestekoa 47 egunekoa izan omen da, INEren (Instituto Nacional de Estadistica) arabera aurtengo uztailean 2007koan baino %9,6 kontratu gutxiago egin dira, ETTen bidezko kontratazioak ugaritu egin dira… Egoera honek jendea noraezean uzten du ezin baita jakin biharko egunean zer gertatuko den. Kontratu “finko” batek ez du esan nahi lanik gabe gera ezin zaitezkeenik, baina hein batean segurtasun bat ematen du, kaleratzeko eta langileen eskubideak urratzeko “zailtasun” gehiago dituztelako. Hala ere, goiko datuek argi erakusten dute langileon gehiengoaren errealitatea bestelakoa dela. Dudarik ez da ETTak legez onartzea langileon eskubideen eta bizi baldintzen aurkako eraso bat izan zela, baina joan zen ekainaren 10ean Europar Batasuneko Lan ministroek onartu zuten proposamenak mende bat atzera garamatzate, 60 orduko lan astea eta guardiak dituztenentzat 65 ordukoa, horiek dira baztertu eta langileon alde hartzen dituzten neurriak.
Oraingoz, 60 orduko lan astearena ez da legeztatu, baina uda ondoren parlamentu europarrean erabakitzekoa da lege izatera pasatuko den edo ez. Neurri hau dirudiena baino okerragoa da, ez da 60 orduetan soilik gelditzen, onartzen bada, enpresariak langile bakoitzarekin negoziatu ahal izango du bere lanaldia, hitzarmen kolektibotik kanpo. Neurri honek lan harremanak indibidualizatu nahi ditu, hitzarmen kolektiboak hautsi, azken finean, langile klaseak izan dituen armarik onenak hondatu nahi dituzte, batasuna eta borroka!! Burgesiak ez du inongo lotsarik gezurra aurpegira bota eta lasai- lasai gelditzeko. Edozein langilek daki zer suposatzen duen lanaldiaren areagotzeak; lan istripu gehiago, gaixotasun fisiko eta psikiko gehiago, familia eta ingurukoekin harremanak okertu, aisialdirako denbora gutxi…Baina hau dena itsu batek ere ikusi arren Europar Komisioak neurri hau aurrerapauso izugarri bat bezala “ikusten” (horrela saldu nahi digute) du lan eta familia erlazioak batzeko.
Burgesia Kataluniarrak, berriz, zera dio, gure lanorduak finkatzeko eta gehiago ez izateko neurri bermatzaile bat dela. Espainiar gobernuak berriz aurka dagoela esan du, baina Lan Ministroa den Celestino Corbachok ez zuen neurri honen aurka bozkatu, abstenitu egin zen. Sindikatuetako zuzendaritzetatik ere ez da ezer garbirik atera, deklarazio batzuk, hitz gogor batzuk,… entzun dira, baina praktikan ez da ezer egin, ezta gauzarik oinarrizkoena ere: lantegietan zer nolako neurria den azaltzea. Badirudi sindikatuetako zuzendaritzak ez daudela eraso honek eskatzen duen mailan zeren horrelako erasoak zerbait historikoak dira eta ezin dira erantzun gabe utzi. Burgesia europarrak neurri hau atzera botatzeko modu bakarra Europako langileak batera mobilizatuta da, ez hitz eta diskurtso gogorrekin soilik.
Horregatik ezinbestekoa da burgesiarekin eta bere aliatuekin harreman guztiak haustea, hauekin kolaboratzen duena erabat aldenduta dago langile klaseak dituen bizi eta lan baldintzetatik edo bestela kapitalaren interesak defendatzen dituelako da. Greba orokor baterako deialdiak onarpen handia izango luke Europako langile klasearengan, ikusi besterik ez dago Europa osoan ematen ari diren greba eta mobilizazioak, beraien lan baldintzen defentsan, Italian, Suitzan, Frantzian, Danimarkan, Grezian, Portugalen, Alemanian eta beste hainbat eta hainbat herrialdetan. Burgesiaren komunikabideek hau ezkutatzeko lan bikaina egiten dute, baina horrek ez du gertatzen ez denik esan nahi. Adibidez, guztiok ohartu ginen suzi olinpikoarekin gertatu zenaz baina telebistan, irratian eta prentsan ez da agertu Grezian dagoeneko hiru greba orokor egin dituztenik jubilatzeko adina handitzearen aurka. Noski, horrelako borrokek Europa mailan eragina izan dezakete eta hori ez zaie komeni.
Europako gobernu gehienak eskuinekoak izatea ez da langile klasearen ahultasunagatik, sozialdemokrata eta erreformisten porrotengatik baizik. Bizi ditugun baldintzen aurrean (prekarietatea, langabezia, eros ahalmena,…) erreformistek eskaintzen duten alternatiba ez da eskuineko gobernuek eskaintzen dutenaren oso ezberdina, baina azpitik mugitzen ari dena sumendiko magmaren antzera, oso bestelakoa da, langileen borrokarako beharra eta gogoa. Espainiar estatuan, CEOEren datuen arabera, lehen hiruhilabetekoan grebatan “galdutako” orduak %70 gehitu ziren. Nahikoa indar eta gogo dago inposatu nahi diguten 60 orduko neurri hori atzera botatzeko, horregatik beharrezkoa da zuzendaritza sindikalek lehenbailehen greba orokorra antolatzea, europar langile guztiok batera kalera ateraz.
Burgesiak garbi dauka krisi honen ondorioak ordaintzea nori tokatzen zaion eta hori lotsagabe adierazten dute. Adibidez, Enpresarien Zirkuluak zioen “se necesitan medidas liberalizadoras entre las que figuran un mercado de trabajo más flexible, reestructuración del coste del despido, fomento de la contratación a tiempo parcial y salarios vinculados a la productividad". Ez dira horrekin gustura gelditzen eta alderdi eta sindikatuetako zuzendari erreformistak ez bezala hauek argi daukate gauzak nola egin behar diren: “las reformas enunciadas ayudaran a salir de la crisis y solo pueden alcanzarse si el Gobierno actua, PUESTO QUE LA EXPERIENCIA HA DEMOSTRADO QUE ESTE TIPO DE CAMBIOS NO SE PACTA EN EL PROCESO DE DIALOGO SOCIAL". Garbi ikusten da burgesia ez dela jolasean eta berriketan ibiltzen gauzak oker doazenean, beraz, hitz hauetatik zer ikasi asko dago. Lehen esan dugun bezala, lotsagabe esaten dute krisi hau nork ordaindu behar duen, baina hitz hauek zinismoaren gailurrean esertzen dira, lehenik Claudio Boada Zirkuluko lehendakariak sakrifizioak eskatzen dizkigu langileoi ekonomiaren gainbeherako une hauetan eta bere lagun Fernando Egidazuk honela jarraitzen du: “Es terrible ganar menos y perder poder adquisitivo, pero mas terrible es perder el empleo", “esta crisis la vamos a pagar todos". Hitz horietan ironia eta prepotentzia besterik ez dago, ikaragarria da bai gutxiago irabaztea baina ez 5 milioi gutxiago irabaztea 100 irabazten dituen batentzat, bizi duin bat izateko ere eskubiderik ez duten milioika eta milioika langile eta bazterturentzat baizik.
Datozen gertaerak ezer egin gabe pasatzen uzten baditugu krisia ez dugu denok ordainduko Egidazu jaunak dioen bezala, orain arte burgesiaren zama bizkar gainean eraman duen langile klasea izango da berriz ere burgesiaren oinen azpian belauniko eutsiko diona krisiari. Beraz, langile klaseak guzti honen aurrean bi aukera besterik ez ditu; burgesiaren esklabo izanez jasaten ari den eta etorriko diren era guztietako erasoekin jasan edota mundu guztiko langileak batuko dituen klaseko alderdi iraultzaile eta demokratiko baten alde egin, hori baita sistema kapitalista honek langile klaseari jarri dizkion kateak hausteko lan tresnarik baliotsuena. SOZIALISMOA ALA BASAKERIA!!!

Zergatik jarri zaio gogoa Eusko Jaurlaritzari “herriari galdetzeko”? Konponduko al dute zerbait Ibarretxek proposatu dituen bi galdera horiek? Konfiantza izan behar al dugu PNVk antolatutako iruzur berri honetan?

Burgesiaren ordezkari politikoek ez dituzte galderak egiten herriaren onerako. Ez da zaila pentsatzea burgesiaren trikimailu guztiak bere interes ekonomikoak defendatzeko direla. Munduko leku ezberdinetan burgesiak eta inperialismoak ohikoak dituzte komeni zaizkien galdeketak eta erreferendumak. Hor daude Santa Cruzko oligarkiaren erreferendumak Boliviako iraultza suntsitzeko helburuarekin edo Lisboako Itunarena langile europarrak gehiago zapaltzeko asmoarekin. Euskal burgesia eta bere alderdia, PNV, ez dira gutxiago.
Eusko Jaurlaritzak proposatutako galdeketak helburu garbia du: hurrengo Eusko Jaurlaritza alderdi berdinez osatua egotea. Sinestu egin behar al diegu herriaren demokrazia defendatzen dutela eta prest daudela honek esaten duena aurrera eramateko? Hau egia balitz, zaila litzateke ulertzea zergatik ez duten antolatu erreferendumik AHTari buruz edo beste hainbat gauzei buruz. AHTari buruzko galdeketa milaka herritarrek eskatu dute, baina kasu honetan beste alde batetara begiratu dute. Tontotik ile gutxi burgesiak, ezin dute onartu AHT ez egiteko arriskurik hor negozio bikaina baitago. Ibarretxeren bi galdera horiekin berriz herriaren hitza errespetatzen dutela erakutsi nahi digute, beraiek direla gainera Euskal Herriaren demokrazia eta askatasuna defendatzen duten bakarrak. Baina argi esan behar da, datozen hauteskundeak besterik ez dituzte buruan eta honekin iniziatiba politikoa hartu nahi izan dute, azken hauteskundeetako emaitza txarrekin beldurtuta.
Euskal Herriko gatazka nazionala konpontzeaz hitz egiten digute eta bi galdera horiek bide horretan pauso ikaragarria direla esan. Hasteko, esan behar da, galdeketa Euskal Herriko hiru probintzietan egitea soilik proposatu duela Euskal Herritar guztien izenean hitz egiten duen Ibarretxek. Ondotxo daki Lehendakariak Euskal Autonomi Erkidegoko ordezkaria dela soilik, baina ez du arazorik Euskal Herriko zazpi probintzietako salbatzaile moduan azaltzeko. Bazekien gainera Eusko Legebiltzarrean aurrera aterata ere, galdeketa legala edo ilegala izan, urriaren 25ean galdeketa egin edo ez, Euskal Herriaren gatazka politikoaren konponketan ez duela eragin txikiena ere izango. PNVk, ezker abertzalea kolpatzen jarraitzeko eta honen oinarri sozialaren botoak lortzeko proposatu zituen galdera horiek. PNV, PSOEko agintariak bezala, ezker abertzalearen aurkako ilegalizazioei esker lortu ditzakeen botoak kalkulatzen dabil.

Ibarretxeren zurikeriak eta iruzurra

Azken urteetan, Lehendakari zintzoaren itxura ondo baino hobeto bete du Ibarretxek. Apaiz tankerako burgesiaren ordezkari honen hitzak eta esaldiak zurikeriaren gailur bihurtu dira. Ekainaren 22an “Berria” egunkariak egin zion elkarrizketan ere, ez zuen aukera galdu bere errepertorio “zintzo eta demokratikoa” azaltzeko. Bertan botatzen zituen tamaina honetako faltsukeriak: “Jendeak ikusten du herriari galdetzea oso normala dela XXI. mendean”, “lehen aldiz historian gure esku dago giltza”. Politikan, garrantzia ez du soilik esaten denak, nork esan duen eta zein helbururekin esan duen ere kontuan hartu behar da. Lehenago azaldu dugu labur zein diren PNVren helburuak. Galdeketaren gaia gainera bere asmakizuna balitz bezala aurkezten du, gauza “berri eta original” baten moduan.
Gure apaizak honela jarraitu zuen: “Niretzat larria izango litzateke geratzea historiarako nire botoarekin ezetz esan niola euskal gizarteari hitza emateari” “EHAK, PSE-EE eta PPkoek… legebiltzarkide guztiek baietz esango dutela pentsatzen dut”. Egia ote da hau pentsatzen zuela? Bi erantzun atera ditzakegu hemendik: Ibarretxe inuzentea edo gezurtia dela. Baina nola esango du ba apaizak gezurra? Orduan inuzentea al da? Egia esan, beste ondorio bat ere atera daiteke. Edonork daki Ibarretxek bazekiela ezezkoak egongo zirela Legebiltzarrean, beraz, gezurtia bada behintzat. Inuzentea dela ere eman lezake, edonork daki Ibarretxeren gezurra zaila zela sinestea. Inuzentetik, ordea, gutxi Ibarretxek, apaizen modura, zintzotasunez betetako bere sermoia ondo prestatua izango zuen. Hala ere, garrantzitsuena ez da Ibarretxeren nortasuna edo diskurtsoa nolakoa den jakitea. Beti bezala, oinarrizkoena bere atzean dauden klaseko interesak ikustea da.
“Demokratikoa ez bada herriaren nahia zein den galdetzea, entzutea eta errespetatzea, zer da demokratikoa orduan? Demokrata bati beldurra ematen al dio demokraziak?” zioen apaizak. Zein demokraziaz ari zaigu? Ibarretxerentzat demokrazia al da alderdiak ilegalizatzea, ezker abertzalea erreprimitzea eta atxilotuak torturatzea adibidez? Apaiz honentzat demokratikoa al da Bruselastik esaten ari zaizkigun bezala laneguna 13 ordura igotzea edo Confebaskeko bere lagunek dioten bezala, soldatak jaistea eta erretiroa atzeratzea? Noiz galdetu behar diote hainbeste maite omen duten herriari ea hau dena gustukoa duten?
Horrelako galderak egiten hasten garenean zera esango digu apaizak: gauza horiek denak beste kontu bat dira, herritarrek lau urtez behin aukeratu ditzakete euren ordezkariak eta Legebiltzarrak hartuko ditu erabakiak, hori bai, demokratikoki. Gauza batzuk esatea “ahazten” zaie ordea, defendatzen duten demokraziak, hau da, demokrazia kapitalistak, ez baitu inondik inora herritarren gehiengoaren “hitza” errespetatzen. Lau urtez behin botoa ematen, nahi duguna pentsatzen, nahi dugun bezala antolatzen (Euskal Herrian hori ere ez) uzten omen du demokrazia kapitalistak. Hau dena errespetatu dezake burgesiak, baina baldintza “txiki” batekin: gizarteko erabaki nagusiak enpresa handi eta bankuen administrazio kontseiluetan erabakitzea. Hau da hain zuzen Ibarretxe apaizak defendatzen duen demokrazia, mundu osoan zehar milioika herritar eta milaka herri zapalkuntzara kondenatzen dituena.
Nahiz eta honelakoak bota, “Ez da hauteskundeei begirakoa. Kontuz. Proposamen sendoa da, eta zintzoa. Gainera, gatazkaren konponbide politiko bati heltzeko egina”, garbi dago PNVren helburua EAEko hauteskundeak irabaztea dela euskal burgesiaren interesen defentsan. Ibarretxeren iruzur berri hau, estatutu kapitalista berri bat inposatzeko bidean programatuta dagoena, salatzea derrigorrezkoa da. Gure ustez, ekainaren 27an EHAK-k aukera galdu zuen Ibarretxeren iruzur hau zakarrontzira botatzeko. Hauteskundeei begira, galdeketaren kontua erabiltzen jarraituko dute Estatu espainiarraren aurrean biktimaren papera jokatuz. Horrela, propaganda guzti honekin, Euskal Herriko arazoak estaltzen saiatuko dira: eskubide demokratikoen aurkako erasoak, krisi ekonomikoa…

Subiranotasun nazionala eta sozialismoa

Ibarretxeren aholkuekin ez da lortuko Euskal Herriaren askatasuna. Berak ordezkatzen duen burgesiak Euskal Herria menpean duen bitartean ez da posible izango gure arazoak konpontzea. Gure herria askea izatea kapitalismoaren aurkako borrokarekin soilik lortuko da. Ideia hau ez da berria. Marxek eta Leninek ondo zekiten herrien eta herritarren askatasuna lortzeko beharrezkoa dela burgesiaren boterearekin amaitzea. Errebindikazio demokratikoak, baita eskubide nazionalak ere, errebindikazio sozialistei lotuta zeudela defendatu zuten. Hau zion Leninek honi buruz:
“Kapitalismoaren aurkako borroka iraultzailea gainerako aldarrikapen demokratikoen programa eta taktika iraultzaileekin elkartu behar dugu: errepublika, milizia, funtzionarioak herriak aukeratzea, emakumearen berdintasuna legearen aurrean, nazioen autodeterminaziorako eskubidea, etab. Kapitalismoak bizirik jarraitzen duen bitartean, aldarrikapen hauek salbuespen gisa egin daitezke eta, gainera, modu osatugabe eta indargabetuan. Konkistatutako lorpen demokratikoetan oinarriturik, eta erregimen kapitalistan duten izaera osatugabea salatuz, kapitalismoaren erorketa exijitzen dugu, burgesiaren desjabetzea, masen miseriarekin amaitzeko beharrezko oinarri bezala eta oso-osorik egiteko eraldaketa demokratiko guztiak…”
“… Iraultza soziala ez da bataila bat soilik, baizik eta arlo guztietako eraldaketa ekonomiko eta demokratikoen batailak hartzen dituen garai bat da, burgesiaren desjabetzearekin soilik burutu daitezkeen batailak” (Lenin, Proletalgo iraultzailea eta nazioen autodeterminaziorako eskubidea)
Kapitalismoa krisian dagoen honetan, mundu osoan klaseko borroka handitzen ari denean, ezin gara hau esateaz aspertu: ezker abertzaleak marxismoaren ideiak berreskuratu behar ditu eta programa sozialista defendatuz langile klasea eta gazteri iraultzailea antolatu eta mobilizatu. Euskal Herria Sozialistak, bere apaltasunean, marxismoaren ideiak zabaltzen jarraituko du. Animoak Euskal Herriaren alde borroka egiten duten militante guztientzat!!

Iritzi desberdinak atera dira 68ko maiatzari buruz. Batzuk garrantzia kendu nahi diote historiako greba orokor handiena izan zenari. Beste batzuentzat (tartean Dany gorria) gaurko mundua ez da dagoeneko 68 maiatzeko hura. Modu sentimental eta nostalgiko batean soilik gogoratu nahi dute, “haiek bai garai iraultzaile eta borrokalariak” esaten dute. Ez dira gogoratzen ordea garai haietan ere indar handia zutela iraultza eta klaseko borroka iraganekoak zirenaren ideiak. Pesimista eta erreformistentzat beti dira iraganekoak borrokak eta iraultzak. Horregatik hartzen dituzte iraultza berri guztiak sorpresaz, hilabete hartan gertatu bezala.
68ko maiatzean The Economistek honelako gauzak publikatu zituen: “kapitalismo frantziarrak lorpen ikaragarriak izan ditu”, “britainiarrek baino haragi gehiago jaten dute”, “kotxe gehiago dituzte”, “sindikatu ahulak daude”. Itxuraz gauza ondo zebilen kapitalistentzat. Baina artikulu honen tinta sekatu baino lehenago, langile klase frantziarrak mundu osoa txunditu zuen garai modernoetako altxamendu sozial handienarekin. Bere burua marxistatzat zuen Andre Gorzek ere artikulu bat idatzi zuen, bere kalterako borroken erdian publikatu zena: “kapitalismo europarrak ez du krisi erradikalik izango, langileek ez dituzte greba orokorrak eta altxamendu armatuak antolatuko”. Ernest Mandelek berriz, hau ere ustez marxita, langile frantziarrak aburgesatuta eta amerikanizatuta zeudela esan zuen egun batzuk lehenago eman zuen hitzaldi batean, beste 20 urtetan gutxienez gertakizun garrantzitsurik emango ez zela esanez.
Enpresari frantziarrak, hazkuntza ekonomikoan egonagatik, langileak gero eta gehiago ari ziren zapaltzen ordea. Gizartean gorrotoa, atsekabea eta frustrazioa pilatzen ari ziren azken urteetan, itxurazko lasaitasunaren azpian. Sorbonako ikasleen aurkako Poliziaren errepresioa izan zen sua piztu zuena maiatzaren 3an. Ikasleen borrokak langileak erakarri zituen eta 10 milioi langileko greba orokorraz gain Estatu frantziar osoan fabriken okupazioak eman ziren. Hau iraultza ez bada zer ote da ba iraultza. Langileek irratiak eta telebistak hartu zituzten kontrolpean. Nekazariek janaria dohain ematen zieten grebalariei. Honelako mila adibide jar genitzake. Boterea langileen eskuetan zegoen, horregatik zeuden kapitalistak lur jota. Zergatik esan zuen bestela De Gaulle presidenteak “komunistek” boterea hartuko zutela eta dena galduta zegoela?
De Gaullek salbatzaileak aurkitu zituen ordea. Berak esan zuen langileak kontrolatzeko beharrezkoa zela ezkerreko alderdi eta sindikatuetako zuzendaritzen laguntza. Gobernuak agintari sindikalei gutxieneko soldata igotzea, lan jardunaldia jaistea… eskaini zizkieten. Hau da, kontzesioak egin dena ez galtzeko. Langileek gehiago nahi zuten hala ere, Herri Gobernua eskatzen hasi ziren. Azken kolpea soilik falta zen iraultzak garaipena lortzeko. Baina azkenean, beste perspektiba baten gabeziagatik, nekea azaltzen joan zen eta langileek baldintza horiek onartu eta lanera joan ziren. Ez ziren Polizia eta Ejertzitoa izan kapitalismoa salbatu zutenak, ezta langile eta ikasleen borroka eta sakrifizio falta ere, langileen ordezkari politiko eta sindikalak izan ziren burgesiaren salbatzaile, kapitalismoarekin bukatzeko programarik eta gogorik ez zutenak. Hauei esker kapitalistek berriro kontrola hartu zuten eta mugimenduaren beheraldia aprobetxatu zuten errepresioa eta kriminalizazioa martxan jartzeko.
Langileek borrokarik ez dutela egingo esaten jarraituko dute batzuk baina kapitalismoaren krisiaren ondorioz lur azalera aterako dira azken urteetan pilatutako kontradikizioak. Europa osoan ere klaseko borrokaren handitzea ikusten ari gara dagoeneko. Baita Suiza, Dinamarka, Belgika… bezalako herri “lasai eta demokratikoetan”. Horregatik da beharrezkoa kapitalismoaren kontrako bandera altxatzea eta banku, fabrika eta latifundioen espropiazioa defendatzea.